۳ آذر، آذر روز از آذرماه، جشن آذر.، بر همگان خجسته باد.

از مازيار قويدل

ای ماه  رسيد ماه آذر            بـر خيز و بده مس چو آذر

آذر بفروز و ماه خوش کن            زآذر صنما به ماه آذر

مسعود سعد سلمان

 آذرگان، از چند جشن آتش کهن ديارمان می باشد که بر پايه سال شمار کهن که دارای دوازده ماه سی روزه بود در روز نهم آذر و پس از به کارگيری سال شمار نوين در روز سوم آذر بر گزار می شود.

اين جشن از جشن های آتش به شمار می رود و گويا با فرا رسيدن اين روز، مردمی که به ديدار آتشکده ها برای نيايش می رفته اند، اخگری از آتش آتشکده را نيز به خانه می آورده، آتش زمستانی را با آن می افروخته اند.

در سال شمار کهن که هر ماه از سال دارای ۳۰ روز بود. آذرروز، همواره برابر بود با روز

۹ آذر ماه، که چون نامش با نام ماه برابر بود آذرگان می ناميدندش. با روی آوردن به سال شماری که آن را سال شمار جلالی (و يا خيامی نيز) می سناسيم، شش ماه نخستين سال، دارای ۳۱ روز شدند. بنا بر اين، روز آذر ز ماه آذر که برابر با نهم آبان ماه در سال شمار کهن بود، ٦ روز پيش کشيده شد و اينک در روز ۳ آذر ماه برابر با ۲۴ماه نوامبر، جشن آذر يا آذرگان را برگزار می کنند.

ياد آوری روزهای ِ ويژه آذرماه

۳۷۴۳ زرتشتی

1. ۳ آبان، آبان روز از آبان ماه، جشن آبان.

2. روز های نبر: يا روزهای که ايرانی ماندگانِ زرتشتی از خوردن گوشت و آلودن دست به خون جانداران بی گناه بيش از پيش دوری می کنند برابر هستند با روزهای:                         

٦ آذر، "ماه" روز، برابر با روز ۲۷ نوامبر، ۸ آذرماه، "گوش" روز،  برابر با ۲۹ نوامبر، ۱۵ آذر ماه، "رام" روز،  برابر با  ٦ دسامبـر، و همچنين ۲٦ آذرماه، "وهمن" روز، برابر با ۱۷ ذسامبر.  

 3. جشن اورمزد و دی ماه است که آن نيز به سبب جا به جايی شش روزه به روز بيست و پنجم آذر آمده است.